Złamania

 

Złamanie i jego rodzaje

Definicja złamań określa je jako częściowe lub całkowite przerwanie ciągłości kości (fractura ossis).

Złamania zwłaszcza kości długich są zawsze bardzo niebezpieczne. Można je podzielić na złamania zupełne - jeśli kość została przerwana w całym obwodzie, na złamania częściowe (tzw. złamanie zielonej gałązki) i złamania wieloodłamowe - jeśli nastąpiło przerwanie kości dzielące ją na więcej niż dwa fragmenty.
Inne rodzaje złamań wyróżnia się na podstawie uszkodzenia skóry. Jeśli jej struktura nie została naruszona, mówimy o złamaniu zamkniętym; kiedy złamana kość przerywa skórę - to złamanie jest otwarte. Jeśli fragmenty kości po złamaniu są wgniecione w siebie, mówimy o złamaniu zaklinowanym.
Złamania zmęczeniowe powstaje w wyniku powtarzających się przeciążeń kończyny; złamanie powiązane z chorobą (zapaleniem, nowotworem) określa się jako patologiczne.
Czasem może dojść do tzw. złamania awulsyjnego, kiedy kość nie tylko ulega całkowitemu przerwaniu, ale też następuje oderwanie jej fragmentu. Tego rodzaju złamania spowodowane są uszkodzeniem występów kostnych. Dochodzi do nich, jeśli mięśnie stają się silniejsze i bardziej wytrzymałe niż ich kostne przyczepy. Złamań awulsyjnych doznają głównie sportowcy.

Objawy złamania.
Najczęstszym objawem złamania kości ręki czy nogi jest ból i obrzęk w miejscu złamania. Czasami - pocieszamy się - że to tylko stłuczenie lub nadwerężenie, np. w przypadku złamań zamkniętych, spowodowanych intensywnymi ćwiczeniami. Jeśli jednak nie możemy ruszyć ręką, zauważamy jej sinienie i szybko powstającą opuchliznę - to powinno skłonić do szukania natychmiastowej pomocy lekarza. Jest to niezbędne zwłaszcza w przypadku odczuwania mrowienia i drętwienia w kończynie oraz zaniku tętna poniżej złamania. Na złamanie wskazywać może też nienaturalny kształt kończyny, również jej długość (skrócenie) lub widoczne wybrzuszenie.

Pierwsza pomoc i leczenie.
Przede wszystkim trzeba zdjąć pacjentowi obuwie i starać się nie dopuścić do niedokrwienia. Następnie należy unieruchomić złamaną kończynę i nie narażać chorego na poruszanie. Jeśli doszło do złamania np. kości udowej czy podudzia, właściwe jest unieruchomienie tej części kończyny czymś sztywnym. Podobnie postępujemy w przypadkach złamań ręki, przy czym kość promieniową najlepiej unieruchomić trójkątną chustą. Jeśli podczas złamania doszło do krwawienia, trzeba założyć odpowiedni opatrunek uciskowy.
Medyczna pomoc polega na nastawieniu złamanej kości. Lekarz na podstawie zdjęcia rentgenowskiego, umieszcza kończynę w specjalnej szynie lub zakłada opatrunek gipsowy. Bardzo ważne dla szybkiego gojenia się złamania jest prawidłowe nastawienie kości, gdyż umieszczona w gipsie na kilka tygodni, może się źle zrosnąć lub nie zrosnąć wcale.
Poważne i skomplikowane złamania wymagają leczenia operacyjnego i zastosowania specjalnych narzędzi do złożenia złamanej kości, takich jak śruby, gwoździe i płytki. Dodatkowymi środkami wspomagającymi leczenie są antybiotyki i leki przeciwzakrzepowe.
Zrośnięta kończyna po usunięciu gipsu jeszcze nie jest całkowicie wyleczona. Osłabiona, dużo lżejsza niż zdrowa, wymaga rehabilitacji i ćwiczeń. Często zdarza się, że skutki złamania odczuwalne są jeszcze wiele lat po wyleczeniu.

 

Powikłania i skutki złamań.
Niebezpieczeństwo złamań przejawia się w różnego rodzaju powikłaniach. Najczęstszym występującym skutkiem ubocznym jest wstrząs pourazowy, do którego dochodzi w wyniku utraty dużej ilości krwi. W przypadku złamania kości udowej można jej stracić nawet kilka litrów. Innym następstwem złamania jest uszkodzenie znajdujących się w pobliżu kości naczyń krwionośnych, nerwów, a nawet mięśni. Występują w związku z tym zaburzenia czucia. Niejednokrotnie w wyniku złamania dochodzi też do zakażeń, szczególnie podczas złamań otwartych, kiedy głęboka rana umożliwia przenikanie w głąb tkanek bakterii z zewnątrz. Groźnym skutkiem złamania są zatory tłuszczowe, które zaburzają ukrwienie narządów; kuleczki tłuszczu za złamanej kości poprzez krew mogą wędrować do płuc i mózgu, w rezultacie powodując zawał.
Poważnym powikłaniem w trakcie leczenia jest brak zrastania się kończyny, określany jako tzw. staw rzekomy. Po zdjęciu gipsu natomiast najczęściej dochodzi do osłabienia mięśni. Nie należy wtedy forsować ręki, a w przypadku złamań nóg - biegać lub wykonywać podskoków.